# واژه‌نامهٔ پلانک

اصطلاحات دارایی، بازار، شبکه و امنیت با تعریف روشن.

وضعیت: مرجع | مخاطب: همهٔ خوانندگان
بازبینی مستندات: ۲۰۲۶/۰۹/۲۴ · ۲ مهر ۱۴۰۵

## دارایی و بازار

| واژه | معنا |
| --- | --- |
| توکنایزیشن | تعریف و نمایش دیجیتال حقوق مشخص مرتبط با یک دارایی در قالب توکن |
| توکنومیکس | مدل تعداد، تخصیص، انتشار، کاربرد و حقوق و انگیزه‌های اقتصادی توکن |
| ناشر | شخص یا نهادی که مسئولیت صدور و شرایط توکن را بر عهده دارد |
| ارزش‌گذاری | برآورد ارزش دارایی بر اساس روش، زمان و فرض‌های معلوم |
| نقدشوندگی | امکان معامله در زمان و حجم مورد نظر بدون اثر نامتناسب بر قیمت |
| استیکینگ | قفل یا تخصیص دارایی طبق قواعد یک سازوکار مشخص؛ متفاوت با سود تضمین‌شده |
| کپی‌ترید | پیروی از معاملات یا برنامهٔ یک معامله‌گر طبق مجوزها و حدود از پیش تعیین‌شده |
| ویترین | مجموعهٔ منتخب از دارایی‌های عمومی با صفحه و لینک اختصاصی |

## شبکه

| واژه | معنا |
| --- | --- |
| نود | نرم‌افزار متصل به شبکه که داده و وضعیت زنجیره را پردازش می‌کند |
| ولیدیتور | نود دارای نقش مجاز در فرایند اعتبارسنجی یا اجماع شبکه |
| Observer | نقش مشاهده و پایش که لزوماً مجوز امضای بلوک ندارد |
| Genesis | پیکربندی و وضعیت آغاز زنجیره که هویت شبکه به آن وابسته است |
| RPC | رابط فراخوانی روش‌های سرویس؛ مجوز و نوع روش‌ها به پیکربندی بستگی دارد |
| Peer | همتای شبکه برای ارتباط نود با نود |
| Chain ID | شناسهٔ زنجیره؛ به‌تنهایی برای تأیید اصالت همهٔ تنظیمات شبکه کافی نیست |

## امنیت و عملیات

| واژه | معنا |
| --- | --- |
| MFA | تأیید هویت با عامل اضافی فراتر از رمز اصلی |
| TOTP | کد کوتاه‌عمر تولیدشده بر پایهٔ زمان |
| RLS | قواعد محدودسازی دسترسی به ردیف‌های داده در پایگاه داده |
| Vault | محل نگهداری محرمانهٔ مقادیر مانند کلید ارائه‌دهنده در اتصال مربوط |
| Idempotency | کنترل اینکه تکرار همان درخواست، اثر جدید ناخواسته ایجاد نکند |
| Audit log | تاریخچهٔ قابل پیگیری اقدامات و تغییرات |
| Ad-hoc signing | امضای محلی نرم‌افزار؛ معادل تأیید ناشر یا notarization عمومی نیست |
| End-to-end | آزمون کل مسیر واقعی خدمت از شروع تا نتیجهٔ نهایی |

## واحد و وضعیت

ریال واحد پایهٔ مبلغ در کاتالوگ است؛ نمایش تومان به تبدیل صحیح نیاز دارد. قیمت تتر لزوماً نرخ رسمی دلار نیست. «نمونه» به دادهٔ نمایشی اشاره دارد؛ «نیازمند پیکربندی» به وجود کد با وابستگی به محیط؛ و «برنامهٔ آینده» به قابلیت هنوز عملیاتی‌نشده اشاره می‌کند.

## مراجع پیاده‌سازی

- planck-marketplace/lib/trade.ts
- planck-marketplace/lib/exchange-rate.ts
- planck-admin/MFA_SETUP.md